Ngồi ghế cả ngày đau lưng: ghế công thái học chọn theo gì?

Ngồi ghế văn phòng cả ngày bị đau lưng, vì sao?

Vì phần lớn ghế đứng yên còn người thì không. Bốn chỗ hay hỏng: khoảng trống sau thắt lưng, tư thế khom về trước, đệm ép một điểm, và lúc bạn đổi tư thế thì ghế không đi theo. Ba chỗ đầu tự kiểm được trong một phút.

Mình đã ngồi những gì

• Mình ngồi ghế công thái học hằng ngày ở góc setup làm việc chính, và trong năm nay đã đổi qua vài con ở các tầm giá khác nhau, từ hơn 3 triệu tới 17 triệu.
• Bài này không phải lời khuyên y tế. Mình không phải bác sĩ, và mọi cơ chế bên dưới là cách các hãng giải thích thiết kế của họ, cộng với chỗ mình đã ngồi thử.
• Đau lưng kéo dài thì đi khám, đừng mua ghế thay cho việc đó.

Chỗ thứ nhất, khoảng trống sau thắt lưng

Lưng ghế phẳng thì phần cong tự nhiên ở thắt lưng không chạm vào đâu cả, treo lơ lửng trong một khoảng trống. Cột sống người vốn không thẳng — nhìn ngang thì nó cong hình chữ S, và chỗ thắt lưng cong ưỡn về trước.

Cơ lưng phải tự giữ lấy đường cong đó suốt tám tiếng. Ghế không đỡ hộ thì cơ đỡ, mà cơ thì mỏi.

Tự kiểm trong mười giây: ngồi tựa hẳn ra sau, luồn bàn tay vào giữa lưng và ghế ở ngang thắt lưng. Lọt cả bàn tay là đang có khoảng trống. Đó là chỗ cần đệm thắt lưng, và đệm phải chỉnh được lên xuống để nhắm đúng đốt sống của bạn chứ không phải một cục cố định đặt sẵn.

Chỗ thứ hai, người khom về trước làm đĩa đệm chịu tải

Ngồi gõ máy thì người có xu hướng chồm về trước, lưng mất đường cong và tròn lại. Tư thế đó dồn tải lên phần trước của đĩa đệm — chỗ khó thấy hơn ba chỗ kia vì nó không đau ngay, chỉ cộng dồn theo ngày.

Ghế không sửa hộ được tư thế, nhưng ghế có đệm thắt lưng bám theo lưng khi bạn đổi thế thì ít nhất không bỏ rơi bạn giữa chừng. Trên ghế có mô tơ như LiberNovo Omni, phần đỡ tự đi theo lưng; trên ghế cơ thì bạn chỉnh tay một lần rồi nó đứng đó.

Chỗ thứ ba, đệm ép một điểm khiến ngồi lâu thấy tê

Đệm phẳng cùng một độ cứng khắp mặt thì trọng lượng dồn vào hai điểm xương ngồi. Ngồi lâu là tê.

Hai thứ chữa chuyện này. Một là đệm chia vùng: chỗ mông đỡ chắc, chỗ đùi mềm hơn. Hai là cạnh mâm vát cong xuống, kiểu thác nước, để mép ghế không cấn vào khoeo chân.

Tự kiểm: đẩy mông sát vào lưng ghế rồi luồn hai ngón tay vào giữa khoeo chân và cạnh mâm. Chật quá thì mâm sâu quá so với đùi bạn, máu xuống chân bị cản. Rộng quá thì đùi mất chỗ đỡ. Mâm trượt được là để bạn kéo về đúng khoảng đó.

Chỗ thứ tư, ghế công thái học không đổi tư thế theo bạn

Bạn chồm tới lúc gõ, ngả ra lúc đọc, xoay người lúc nghe điện thoại — không ai ngồi một tư thế cả ngày.

Ghế cơ khoá một góc rồi giữ nguyên góc đó. Ngả ra thì đệm thắt lưng vẫn nằm chỗ cũ, tay vịn gắn ở mâm nên cánh tay tuột xuống. Bạn ngồi thẳng lại thì mọi thứ mới khớp lại.

Đây là chỗ chênh nhau rõ nhất giữa các tầm giá. Ghế 4 triệu cho bạn nhiều nấc khoá hơn. Ghế đắt hơn thì đúc tay vịn liền vào khung lưng để cả khối đi cùng nhau, hoặc cho lưng chạy điện bám theo người.

Số nào trên ghế công thái học nên đối chiếu trước khi mua

Chữ "4D" hay "6D" chỉ đếm số hướng chỉnh được, không cho biết chỉnh được bao xa. Hành trình theo cm mới là số quyết định. Con Manson Foris mình đang ngồi là ví dụ: tay 5D chạy được 8 cm, mặt ngồi 47 đến 56 cm — số đo ở bài Foris.

Ai nên đổi ghế, ai chưa cần

• Nên đổi nếu chiều cao mặt ngồi hiện tại làm chân bạn hổng khỏi sàn cả ngày. Đây là thứ không có mẹo ngồi nào chữa được.
• Nên đổi nếu ghế đang dùng không có đệm thắt lưng chỉnh được, mà bạn ngồi trên sáu tiếng mỗi ngày.
• Chưa cần đổi nếu ghế hiện tại đủ chỉnh mà bạn chưa chỉnh bao giờ. Ngồi xuống chỉnh lại đúng bốn số trong bảng trên, dùng một tuần rồi hãy tính.
• Chưa cần đổi nếu bạn ngồi hai tới ba tiếng mỗi ngày. Tiền đó để dành cho cái bàn đúng chiều cao thì hơn.
• Đổi ghế không thay được việc đứng dậy. Ghế tốt tới đâu thì ngồi liền bốn tiếng vẫn mỏi.

Câu hỏi thường gặp

Ghế công thái học có chữa được đau lưng không?

Không. Ghế là chỗ ngồi, không phải thiết bị điều trị. Nó giúp bạn giữ tư thế đỡ hại hơn trong lúc ngồi, còn đau lưng kéo dài thì phải đi khám.

Ngồi bao lâu thì nên đứng dậy?

Mình đặt hẹn giờ đứng dậy mỗi tiếng. Không có con số vàng nào, nhưng đổi tư thế thường xuyên đáng giá hơn việc tìm một tư thế thật chuẩn rồi giữ nguyên cả ngày.

Ghế mấy triệu thì đủ?

Tầm 3 đến 4 triệu đã có đủ phần cốt: lưng tách vùng, đệm thắt lưng chỉnh được, mâm trượt, tay vịn nhiều hướng. Trên mức đó là trả cho khung nhôm, hành trình chỉnh rộng hơn, và bảo hành dài hơn.

Đệm lưng rời mua ngoài có thay được ghế tốt không?

Đỡ được chỗ khoảng trống thắt lưng, và rẻ hơn nhiều. Nhưng nó không sửa được chiều cao mặt ngồi hay độ sâu mâm, mà hai số đó mới là thứ quyết định chân bạn có chạm sàn và khoeo có bị cấn hay không.